TOMASZ GABIŚ RAPORT O „SZEKSPIRZE”
Trzy pierwsze rozdziały – rozdział I: „Spór o autorstwo dzieł Williama Szekspira”, rozdział II: „Krótka historia rewizjonizmu szekspirowskiego”, rozdział III: „Kim był William Szekspir (Szaksper) ze Stratfordu” – dostępne są na tej stronie w dziale „Raporty”.
Omawiane w rozdziale III dokumenty ukazują nam Williama Szakspera, domniemanego autora Hamleta, jako człowieka pochodzącego z niskiej warstwy społecznej,
z rodziny (pół)analfabetów, który dzieciństwo i młodość spędził w małym prowincjonalnym miasteczku, mówił dialektem swego hrabstwa, w wieku dwudziestu kilku lat udał się
do Londynu, by z czasem awansować na przedsiębiorcę, kupca, obrotnego człowieka interesu etc. Dokumenty nie mówią nam natomiast nic ani o jego pisarskiej działalności, ani o życiu prywatnym związanym z pisarstwem, ani o żadnych innych epizodach z jego życia, wykraczających poza codzienne zajęcia i kwestie finansowe, prawne, handlowe.
W tej sytuacji należy podejść do osoby autora od drugiej strony, od strony dzieł, i tam szukać jego osobowości, pochodzenia społecznego, światopoglądu, edukacji. Można postąpić tak,
jak gdyby Makbet, Otello i Sonety ukazały się anonimowo, a zatem jedyna droga,
aby dowiedzieć się czegoś o ich autorze to przeanalizowanie utworów pod kątem rekonstrukcji jego sylwetki, potraktowanie ich jako dokumentów biograficzno-historycznych. Należy pamiętać o tym, że szekspirologia ostatnich stu lat zgromadziła ogromny materiał
na temat dzieł Szekspira, wydobyła na światło dzienne ukryte wymiary, wątki i źródła – literackie, językowe, estetyczne, historyczne, filozoficzne, co pozwala o wiele dokładniej zrekonstruować hipotetyczny obraz autora będącego realnym podmiotem czynności twórczych.
Historyczka literatury i rewizjonistka Winfried L. Frazer (1916-1995) napisała,
że po lekturze książek biograficznych o Szekspirze dochodzimy do wniosku, iż autorem Hamleta i Otella jest Nikt. Kiedy jednak poszukujemy go – zgodnie z radą Bena Jonsona –
w jego utworach, staje się Kimś. Nie znamy wprawdzie jego prawdziwego nazwiska,
ale i tak wiele możemy się o nim dowiedzieć.
ARYSTOKRATA
Świat przedstawiony w utworach Szekspira to świat wyższych sfer społecznych
i politycznych; doliczono się u niego 35 królów, 26 królowych, 39 książąt królewskiej krwi,
5 księżnych, 30 książąt, 37 hrabiów, 70 lordów, 7 ambasadorów, 3 mistrzów ceremonii,
30 senatorów, 6 cezarów, 2 cesarzy, 15 generałów, 6 arcybiskupów, 6 kardynałów,
5 gubernatorów, 5 burmistrzów, 2 markizów, 2 hrabiny. Na 37 sztuk Szekspira akcja 36 rozgrywa się w sferach dworskich lub w wyższych warstwach społecznych; ich bohaterami są prawie wyłącznie królowie, książęta, hrabiowie, przedstawiciele wyższych stanów. Nawet ta jedna, której akcja wyjątkowo toczy się w środowisku mieszczańskim, mianowicie Wesołe kumoszki z Windosru, rozgrywa się w Windsorze właśnie, a więc nie w zwykłej
w miejscowości typu Stratford, lecz tam, gdzie swoją siedzibę mieli i mają do dziś królowie Anglii i gdzie znajduje się drugie miejsce ich pochówku. Zamkowa kaplica św. Jerzego jest kaplicą Orderu Podwiązki, tam przechowywano insygnia tego Orderu. Kumoszki, dodajmy, prezentowane były przed królową i napisane dla arystokratycznej publiczności, a rozgrywają się w Windsor Park – wspaniałym królewskim parku, tradycyjnym miejscu polowań dworu, oraz w Old Garter Inn – owa Gospoda pod Podwiązką, usytuowana bezpośrednio za bramami zamku windsorskiego, była popularnym miejscem wypoczynku dworzan, pań i panów
z pałacu. To w królewskim parku „kumoszki” pani Ford i pani Page urządziły zasadzkę
na Falstaffa. Ponadto realistyczny background dramatu zmienia się nagle w ostatniej scenie, następuje zwrot akcji, nagła zmiana tonacji; w całkowitym kontraście do poprzednich scen realistyczny opis życia mieszkańców ustępuje fantazji, obserwujemy przeskok z dnia
w środek nocy, z miasta do lasu, na płaszczyźnie literackiej proza przechodzi w rym. Wszystko to razem dowodzi, iż w gruncie rzeczy Wesołe kumoszki z Windsoru, tylko pozornie wyłamują się z arystokratycznego korpusu utworów Szekspira, a o ich „mieszczańskim” charakterze wnioskuje się raczej na podstawie kostiumu niż rzeczywistości.
