Tomasz Gabiś
WSPOMNIENIE PIERWSZEGO TŁUMACZA NICOLÁSA GÓMEZA DÁVILI

Pierwodruk: Miedzy sceptycyzmem a wiarą. Nicolás Gómez Dávila i jego dzieło, pod redakcją naukową Bogny J.Obidzińskiej i Krzysztofa Urbanka, Furta Sacra, Warszawa 2008.

Niemiecki filozof Hans Blüher (1888-1955), autor wielu książek, m.in.  znakomitego dzieła Oś natury (1949) z dziedziny Naturphilosophie , pisał, że o wielu naszych intelektualnych wyborach i drogach jakimi podąża nasza umysłowa ewolucja decyduje często „bibliomagia” – sytuacja, kiedy jakaś książka dostaje się do naszych rąk w gruncie rzeczy przypadkiem; wcale jej nie szukaliśmy, ale ot tak, na chybił trafił wyciągnęliśmy  z półki w antykwariacie, w bibliotece  lub na regale w czasie  odwiedzin u znajomego. Albo w jakiś inny, niezwykły sposób dostaje się ona do naszych rąk i nadaje jakiś niespodziewany impuls naszemu wewnętrznemu życiu. W pewnej mierze tak było z Nicolásem Gómezem Dávilą  , który trafił do moich rąk w okolicznościach dość niezwykłych. Była połowa 1988 roku, nasze wrocławskie środowisko „Stańczyka” postanowiło nawiązać  kontakty  ze środowiskami konserwatywnej prawicy w Europie i USA. Ja, z racji germanistycznego wykształcenia, odpowiedzialny byłem za niemiecki obszar językowy. Miedzy innymi  wysłałem list do wychodzącego w Monachium dwumiesięcznika „Criticón”. Jego redaktor naczelny baron Caspar von Schrenck-Notzing, nie tylko odpowiedział na mój list, ale  przesłał jego kopię do mieszkającego w Austrii pisarza politycznego i publicysty, nestora europejskiej prawicy, współpracującego od lat z „Criticónem”, polonofila Erika von Kuehnelt-Leddihna (1909-1999); jego największe dzieło Wolność czy równość, wywarło na mnie duże wrażenie. Erik von Kuehnelt-Leddihn   napisał do mnie i tak zaczęliśmy korespondować.
Polska przechodziła wówczas od demokracji socjalistycznej do demokracji liberalnej, więc panowało duże poruszenie umysłowe i polityczne. I wtedy, na początku 1989 roku, Kuehnelt-Leddihn przysłał mi tom przełożonych na niemiecki aforyzmów Gómeza Dávili  zatytułowany Einsamkeiten (Samotności), będący wyborem z Escolios a un texto implicite. Tu warto może wspomnieć, że „Criticón” jako pierwsze pismo  w Europie już 1979 roku opublikował  aforyzmy Gómeza Dávili  w tłumaczeniu Franza Niedermayera (dwa lata po ukazaniu się ich w Bogocie) i przedstawił krótko sylwetkę  autora w tekście Niedermayera „Konserwatywna aforystyka z Kolumbii”. W tym samym 1979  roku powstało w Wiedniu wydawnictwo Karolinger Verlag,  które zaczęło sukcesywnie wydawać Gómeza Dávilę  i rozpropagowało jego twórczość w konserwatywnych środowiskach w Niemczech. Czytali go i polecali Ernst Jünger, Robert Spaemann, Martin Mosebach, Botho Strauss.
Kiedy przeczytałem, jednym tchem, jak to się zwykło mawiać,  przysłany przez Kuehnelt-Leddihna tom – nazwisko autora nic mi nie mówiło –  to zrozumiałem, że czegoś takiego jeszcze nie czytałem;   natychmiast postanowiłem przetłumaczyć kilka aforyzmów i zamieścić je w „Stańczyku”. Gómez Dávil  pisał, że są czytelnicy, których książki odpychają od siebie, i czytelnicy, których akceptują. Mogę chyba powiedzieć, że książka, przysłana przez austriackiego wielbiciela i propagatora twórczości Kolumbijczyka, mnie zaakceptowała. I potem, pierwsze 50 aforyzmów ukazało się w „Stańczyku” (nr 11, 1989) –  18 lat temu.  Była to jeszcze partyzancka faza „Stańczyka” – pismo nie było zarejestrowane i ukazywało się  poza cenzurą.  Powróciliśmy do Gómeza Dávili  w kilka lat później,  kiedy Stańczyk” wychodził już w normalnym obiegu, zamieszczając w kilku kolejnych numerach (1995-1996)   spory  wybór aforyzmów w moim tłumaczeniu z niemieckiego, zakończony krótkim portretem Gómeza Dávili  mojego autorstwa „Ostatni wielki reakcjonista?” („Stańczyk” nr 28, 1996).  I na tym , poza napisaniem jeszcze za nomową p. Jacka Baryzela hasła ”Nicolás Gómez Dávila” dla Encyklopedii Białych Plam (Radom 2002),   moja rola popularyzatora dzieła Nicolása Gómeza Dávili  w Polsce zakończyła się. Bardzo mnie cieszy, że młodsze pokolenie kontynuuje to, co myśmy zaczęli 18 lat temu, a czego świadectwem są przekłady już z języka oryginału i nasza dzisiejsza konferencja, na której pisarz z Bogoty staje się przedmiotem akademickich rozpraw i debat, osiągając nieomal status klasyka.
Tomasz Gabiś

Pierwodruk: Miedzy sceptycyzmem a wiarą. Nicolás Gómez Dávila i jego dzieło, pod redakcją naukową Bogny J.Obidzińskiej i Krzysztofa Urbanka, Furta Sacra, Warszawa 2008. Tom jest pokłosiem międzynarodowej konferencji naukowej „I cóż po filozofie w czasie marnym… Nicolás Gómez Dávila (1913-1994) i jego dzieło”, która odbyła się w 4 czerwca 2007 roku w Toruniu. Konferencję zorganizowali: Ambasada Kolumbii w Warszawie, Zakład Hermeneutyki Polityki w Instytucie Politologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz Wydawnictwo Furta Sacra. Kierownikiem naukowym był prof. dr hab. Jacek Bartyzel.